Postxronik.az fərdi psixologiya ilə bağlı "Təhsil fakültəsi dərgisi"ndə yayımlanan məqalənin tərcüməsini təqdim edir.
Üçüncü hissə
Psixoloji konsulatasiya texnikaları
Yuxular: Pasiyentin gələcəkdə yaşaya biləcək potensial
problemini yuxuda həll etməsi kimi qiymətləndirilir. Yuxular problemi, pasiyentin
hansı yönə hərəkət edəcəyini göstərir və müalicəni istiqamətləndirir.
Yozum: Məsləhətçi pasiyentdən əldə etdiyi bütün
məlumatları şərh edir. Məlumatların səbəbi yox məqsədləri araşdırılır. Yozumlar
vasitəsilə məsləhətçi pasiyentin həyatına işıq tutur.
Avtomatik düymə: Müalicə zamanı bəzi pasiyentlər mənfi
duyğulardan asılı olduğunu deyir. Bu cür vəziyyətdə məsləhətçi pasiyentdən xoş
bir xatirəsini yadına salmağını və bu xatirəyə aid duyğularını təsvir etməyini istəyir.
Daha sonra pasiyentdən keçmişdə ona pis təsir edən bir hadisəni xatırlamağını, bu
təəsssürala bağlı duyğularını qiymətləndirməsini tələb edir. Bundan sonra pasiyent
birinci xatirəni təkrar yadına salır. Məqsəd onun istədiyi duyğu və düşüncəni
yaratmaqda azad olduğunu göstərməkdir.
Çoxsaylı psixoterapiya: Pasiyentin birdən çox məsləhətçi ilə
müalicə edilməsidir. Bu texnika pasient və məsləhətçi üçün bir çox fayda təmin
edir:
1.
Məsləhətçilər
bir-biri ilə qarşılıqlı əlaqədə olduğundan pasiyent bir nəfərdən asılı olmur
2.
İki
məsləhətçinin müalicə ilə bağlı eyni fikri müdafiə etməsi pasiyentdə güvən
yaradır
3.
Pasiyent
iki məsləhətçi arasındakı fikir ayrılıqlarının hər zaman münaqişəyə yol
açmayacağını görür
4.
Çoxsaylı
terapiya öyrənməni asanlaşdıran mühit yaradır
5.
Pasiyent
iki ayrı insan və yanaşma ilə qarşılıqlı əlaqədə olur
6.
Davamlı
olaraq yeni fikirlərin irəli sürülməsi müalicəni sürətləndirir
7.
Pasiyent
iştirakçı və müşahidəçi olduğundan özünü daha qərəzsiz müşahidə edə bilir
8.
Pasiyentin
bir məsləhətçi ilə əməkdaşlığı alınmasa müalicəsini digəri ilə davam etdirir
9. Çoxsaylı terapiya demokratik və sosial qarşılıqlı təsirdir
Fərdi
psixologiyanın tənqidi
1.
Fərdi
psixologiya fenomenoloji müalicə yanaşmasıdır. Adler həddindən artıq
ümumiləşdirmə edərək yalnız subyektiv hadisələrə yönəlib və obyektiv faktları
kənarında saxlayıb
2.
Məqsədəyönlü
davranışlar üzərində dayanıb. Lakin bu məqsədlər keçmiş təəssüratların
nəticəsində ortaya çıxır. Subyektiv mənada bu fikri qəbul etmək çətindir
3.
Natamamlıq
duyğuları və üstünlük səyləri ifrat nümunələr əks etdirir. Bir çox insan bu hissləri
yaşamadan gündəlik həyatını davam etdirir. Sosial maraq anlayışı insan
münasibətlərindəki düşüncə, duyğu və davranışların hamısını ehtiva edirmi? Bu
mövzuda aydınlıq yoxdur.
4.
Adlerin
insandakı dağıdıcı meylləri arxa plana atmağı nəzəriyyəsində boşluq yaradır
5. Adlerin fərz etdiyi böyüklərə aid əskiklik və üstünlük duyğusunun uşaqlarda da olduğunu düşünmək üçün, onların mürəkkəb və inkişaf etmiş qavrama bacarıqlarının olduğunu qəbul etməliyik
Nəticə
Adler
qurduğu fərdi psixologiya yanaşması ilə müasir psixologiyaya böyük təsir göstərib.
O, Freuddan fərqli olaraq insanı passiv və çarəsiz varlıq kimi görmür. İnkişaf
etdirdiyi yaradıcı mənlik, seçim edə bilmə bacarığı və sosial maraq kimi
anlayışlarla Freuddan seçilir.
Beləliklə, Adler humanist fərziyyələrin öncüsüdür. Neofreydizmə də böyük ölçüdə təsir edib. İnkişaf etdirdiyi anlayışlar və texnikalar psixoloji məsləhətdə etibarlılığını qorumqdadır.